INSTEM - Greece

 

 

Τι είναι το Δίκτυο INSTEM;

Το INSTEM (Innovation Networks in Science, Technology, Engineering & Mathematics) είναι ένα Δίκτυο που έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Comenius, Lifelong Learning Programme (2012-2015). Βασικός στόχος του Δικτύου είναι να προωθήσει τη διερευνητική μέθοδο διδασκαλίας και μάθησης, να συγκεντρώσει καινοτόμες διδακτικές πρακτικές και να αυξήσει το ενδιαφέρον των μαθητών στις θετικές επιστήμες, προσφέροντας τους παράλληλα πληροφορίες για επαγγέλματα που σχετίζονται με σπουδές σε μαθηματικά, φυσικές επιστήμες και τεχνολογία.

 

Τι το καινούργιο έχει να προσφέρει το INSTEM;

Το Δίκτυο INSTEM έρχεται να  συγκεντρώσει την εμπειρία από προηγούμενα ευρωπαϊκά προγράμματα στη διδακτική των μαθηματικών και των φυσικών επιστημών, συνδυάζοντας  ερευνητικά αποτελέσματα, διδακτικές πρακτικές και προτάσεις εκπαιδευτικής πολιτικής. Στόχος του INSTEM είναι να πάει ένα βήμα πιο πέρα από τη συλλογή εκπαιδευτικών υλικών και καλών πρακτικών στη διδασκαλία μαθηματικών και φυσικών επιστημών, ακολουθώντας μια κριτική και στοχαστική προσέγγιση στα αποτελέσματα ευρωπαϊκών έργων που σχετίζονται με τη διδακτική μαθηματικών και φυσικών επιστημών.

 

Στα πλαίσια του δικτύου θα αναπτυχθούν συγκεντρωτικές εκθέσεις στη θεματική των καινοτόμων και αποτελεσματικών μεθόδων διδασκαλίας μαθηματικών και φυσικών επιστημών και θα διοργανωθούν ημερίδες και σεμινάρια για την ενημέρωση των διδασκόντων και γενικά όλων των ενδιαφερόμενων μελών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις απόψεις των τελικών αποδεκτών των αποτελεσμάτων των ερευνητικών έργων – εκπαιδευτικών, διευθυντών σχολείων, σχολικών συμβούλων – τους οποίους καλεί να ανατροφοδοτήσουν το πρόγραμμα με τις απόψεις, τους προβληματισμούς και τις προτάσεις τους σε σχέση με: α) το πώς μπορούν τα ερευνητικά προγράμματα στη διδακτική των μαθηματικών και των φυσικών επιστημών να είναι πιο σχετικά με τις διδακτικές τους ανάγκες και β) πώς μπορούν τα αποτελέσματα και τα υλικά των έργων να αξιοποιηθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στη σχολική πράξη.

 

 

Έλληνες Εταίροι:

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ INSTEM:

Ανάλυση Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων

στη Διερευνητική Μέθοδο Μάθησης

στις Φυσικές Επιστήμες

 

Εισαγωγή

Τα τελευταία χρόνια έχουν χρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και έχουν υλοποιηθεί από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πολλά προγράμματα στη θεματική της Διερευνητικής Μεθόδου Διδασκαλίας και Μάθησης ( Inquiry Based Teaching and Learning) στις Φυσικές Επιστήμες.

 

Η Διερευνητική Μέθοδος Διδασκαλίας και Μάθησης είναι μια διδακτική προσέγγιση που περιλαμβάνει τη διαδικασία της ανακάλυψης του φυσικού και υλικού κόσμου. Κατά τη διαδικασία αυτή οι μαθητές θέτουν επιστημονικές ερωτήσεις, ακολουθούν βήματα διερεύνησης των ερωτήσεων παρόμοια με αυτά των επιστημόνων, ανακαλύπτουν και κατανοούν πώς λειτουργεί ο φυσικός και υλικός κόσμος γύρω τους.

 

Σκοπός της συγκεκριμένης έκθεσης είναι να αποτυπώσει τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των αποτελεσμάτων ερευνητικών προγραμμάτων στη θεματική της  Διερευνητικής Μεθόδου Διδασκαλίας και Μάθησης, να παρέχει μια συγκεντρωτική εικόνα των αποτελεσμάτων και να δώσει προτάσεις για περαιτέρω πρόοδο στην έρευνα και τη διδακτική της αξιοποίηση σε αυτή τη θεματική περιοχή.

 

 

Θεματικές περιοχές για προβληματισμό

Από την ανάλυση αποτελεσμάτων Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή βρίσκονται στη φάση υλοποίησης  (βλέπε παράρτημα στο τέλος) προέκυψαν 8 θεματικές περιοχές για προβληματισμό, σχετικά με τη Διερευνητική Μέθοδο Διδασκαλίας και Μάθησης, οι οποίες παρατίθεται στη συνέχεια. 

 

Θεματική Περιοχή 1:

Για την πιο αποτελεσματική αξιοποίηση στη σχολική πράξη διαφόρων δραστηριοτήτων σχετικών με τη Διερευνητική Μέθοδο Διδασκαλίας και Μάθησης, πρέπει να υπάρχει άμεση συσχέτισή τους με το αναλυτικό πρόγραμμα.

Η μη σύνδεση τέτοιων δραστηριοτήτων με τις απαιτήσεις των αναλυτικών προγραμμάτων είναι – σύμφωνα με την πλειονότητα των καθηγητών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα μέχρι στιγμής – το βασικό εμπόδιο για την υλοποίηση δράσεων σχετικών με τη συγκεκριμένη καινοτόμο διδακτική μεθοδολογία.

 

Θεματική Περιοχή 2:

Οι καθηγητές χρειάζονται ουσιαστική υποστήριξη για την υλοποίηση δραστηριοτήτων σχετικών με τη Διερευνητική Μέθοδο Διδασκαλίας και Μάθησης στη τάξη και αυτό προϋποθέτει τόσο παροχή επιμορφωτικών προγραμμάτων πριν ξεκινήσουν να διδάσκουν, όσο και κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας.

Κοινός τόπος στα αποτελέσματα των Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων είναι η έλλειψη υποστήριξης και επιμόρφωσης των καθηγητών στη Διερευνητική Μέθοδο Διδασκαλίας και Μάθησης.

 

Θεματική Περιοχή 3:

Η αποτελεσματική εφαρμογή της Διερευνητικής Μεθόδου Διδασκαλίας και Μάθησης στην τάξη είναι σε άμεση συνάρτηση με το πόσο σίγουροι νιώθουν οι εκπαιδευτικοί στη χρήση της μεθόδου. 

                Ο βαθμός σιγουριάς που νιώθουν οι εκπαιδευτικοί στη χρήση της Διερευνητικής Μεθόδου Διδασκαλίας και Μάθησης στην τάξη δεν εξαρτάται μόνο από την εκπαίδευση και τη επιμόρφωση τους, αλλά και από τις ευκαιρίες που αυτοί έχουν να αλληλεπιδράσουν με συναδέλφους τους, να ανταλλάξουν ιδέες και πρακτικές εκτός τάξης.

 

Θεματική Περιοχή 4:

Η αποτελεσματική χρήση εκπαιδευτικών υλικών σχετικών με τη Διερευνητική Μέθοδο Διδασκαλίας και Μάθησης εξαρτάται άμεσα τόσο από το κατά πόσο τέτοια υλικά είναι εύκολα διαθέσιμα στους καθηγητές, όσο και από δυσκολίες έμφυτες στη σχολική πράξη (π.χ. πίεση του χρόνου).

                Πολλοί καθηγητές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα μέχρι στιγμής τόνισαν ότι βασικές προκλήσεις που έρχονται να αντιμετωπίσουν κατά την υλοποίηση καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας είναι η πίεση του χρόνου, τα αυστηρώς καθορισμένα αναλυτικά προγράμματα, η σχολική γραφειοκρατία. 

 

Θεματική Περιοχή 5:

Η «φωνή» των ίδιων των εκπαιδευτικών δεν είναι αρκετά εμφανής στα αποτελέσματα ερευνητικών προγραμμάτων– παρά το γεγονός ότι αυτοί είναι οι βασικοί μεσολαβητές για την υλοποίησης της Διερευνητικής Μεθόδου Διδασκαλίας στην Τάξη.

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην υλοποίησης της Διερευνητικής Μεθόδου Διδασκαλίας στην Τάξη είναι πρωταρχικής σημασίας, και ως εκ τούτου χρειάζονται περεταίρω κίνητρα για να συμμετέχουν ουσιαστικά σε ερευνητικά προγράμματα.

 

 

Θεματική Περιοχή 6:

Οι μαθητές είναι οι κύριοι αποδέκτες των αποτελεσμάτων που έχει η Διερευνητική Μέθοδος Διδασκαλίας. Ωστόσο οι «φωνές» τους δεν αντικατοπτρίζονται στα περισσότερα αποτελέσματα των ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων.

            Πολύ λίγα προγράμματα από αυτά που αναλύθηκαν έδιναν αποτελέσματα που εμπεριείχαν τις απόψεις των μαθητών για τη μέθοδο, και ήταν αρκετές οι περιπτώσεις που οι απόψεις των μαθητών είχαν πρώτα περάσει «φιλτράρισμα» από τους καθηγητές τους.  

 

Θεματική Περιοχή 7:

Στη συντριπτική πλειονότητα των ερευνητικών προγραμμάτων είναι απούσα η δημόσια συζήτηση πάνω στο ρόλο της Διερευνητικής Μεθόδου Διδασκαλίας στον γενικότερο επιστημονικό αλφαβητισμό.

Ο επιστημονικός αλφαβητισμός είναι απαραίτητος στους νέους ανθρώπους τόσο για να μπορούν να παίζουν ενεργό ρόλο ως πολίτες, όσο και για τον επαγγελματικό τους προσανατολισμό. Ο ρόλος των γονιών και της ευρύτερης κοινότητας μέσα στην οποία υπάρχει το κάθε σχολείο είναι καθοριστικός, διάσταση που απουσιάζει από τα περισσότερα ερευνητικά προγράμματα.

 

Θεματική Περιοχή 8:

Οι προτάσεις του έργου δεν είναι δυνατόν να υλοποιηθούν, εκτός και αν αυτές συνδυαστούν άμεσα με εκπαιδευτικές πολιτικές τόσο σε τοπικό όσο και εθνικό επίπεδο.

Η επικοινωνία και η συνδιαλλαγή ανάμεσα σε ερευνητικές πρωτοβουλίες και στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών πολιτικών είναι καθοριστικής σημασίας για την πιο αποτελεσματική αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων.

 

 

 

Έκθεση“State of the Art Report, INSTEM”

Tricia Algera Jekins & Michela Insenga,

International Centre for Excellence

in Educational Opportunities University of Liverpool, UK

 

Περίληψη της Έκθεσης,

Ομάδα Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης,

 ΙΥΜ/ ΙΤΕ, Ηράκλειο, Κρήτη

Η πλήρης Έκθεση είναι διαθέσιμη: http://instem.tibs.at/sites/instem.tibs.at/files/upload/State%20of%20the%20Art%20Report.pdf